• Τα ανευρύσματα κοιλιακής αορτής αντιπροσωπεύουν μια από τις πιο συχνές παθήσεις της αορτής.
  • Αν και στην Ελλάδα δεν υπάρχουν αντίστοιχες στατιστικές, στις ΗΠΑ η ετήσια συχνότητα εμφάνισης ρήξης ανευρυσμάτων στην κοιλιακή αορτή, ανέρχεται στο 5%.
  • Τα ραγέντα ανευρύσματα της κοιλιακής αορτής ευθύνονται για περίπου 10.000 θανάτους ασθενών ανά έτος και αποτελούν την 15η αιτία θανάτου στη χώρα.

Οι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη ανευρύσματος είναι το κάπνισμα, το γήρας, το ανδρικό φύλο, το θετικό οικογενειακό ιστορικό και η γενετική προδιάθεση.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος ενός ανευρύσματος της κοιλιακής αορτής, είναι η ρήξη που οδηγεί στο θάνατο. 

Τόσο σε κάποιες χώρες της Ευρώπης όσο και της Αμερικής ξεκίνησαν εδώ και μια δεκαετία με μεγάλη επιτυχία, προγράμματα ελέγχου συγκεκριμένων ομάδων ασθενών, ώστε να γίνεται έγκαιρη διάγνωση των ανευρυσμάτων της κοιλιακής αορτής και να μειωθεί το ποσοστό εμφάνισης ασθενών με ρήξη.

Ο έλεγχος αυτός περιλαμβάνει τον υπερηχογραφικό έλεγχο της κοιλιάς, μια εξέταση που είναι απολύτως ανώδυνη, καθόλου χρονοβόρα και φθηνή (στην Ελλάδα γράφεται μέσω ΕΟΠΠΥ, συμμετοχή ασθενούς: 8,80€)

Με βάση τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Καρδιολογίας, οι οποίες συνάδουν με αυτές της Αμερικανικής Εταιρείας Αγγειοχειρουργικής, οι παρακάτω ομάδες ασθενών χρήζουν προληπτικού ελέγχου για την πιθανή ύπαρξη ανευρύσματος της κοιλιακής αορτής:

  • Άντρες ή γυναίκες άνω των 65 ετών με προηγούμενο ιστορικό καπνίσματος (ανεξαρτήτου χρονικής διάρκειας ή βαρύτητας) και
  • Άντρες ή γυναίκες άνω των 65 ετών με πρώτου βαθμού συγγενείς με ιστορικό ανευρύσματος της κοιλιακής αορτής.

Τα νέα δεδομένα

Σε μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο αμερικανικό περιοδικό Journal of Vascular Surgery της Αμερικανικής Εταιρείας Αγγειοχειρουργικής, οι ερευνητές ανέλυσαν τους παράγοντες κινδύνου σε 55.197 ασθενείς που υποβλήθηκαν σε χειρουργική αποκατάσταση του ανευρύσματος.

Η έρευνα έδειξε ότι το 72% των ασθενών διέθετε ένα ή παραπάνω από τους προαναφερθέντες παράγοντες κινδύνου και θα μπορούσε να ταυτοποιηθεί στα πλαίσια των προληπτικών ελέγχων για ανεύρυσμα της κοιλιακής αορτής.

Παρόλα αυτά, 28% των ασθενών που υποβλήθηκαν σε χειρουργική αποκατάσταση του ανευρύσματος, δεν είχαν κανένα από τους παρακάτω παράγοντες κινδύνου και θα ξέφευγαν από κάθε πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου για ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής. Πολύ σημαντικότερο είναι ότι η πλειονότητα αυτών των ασθενών, προσήλθαν στο νοσοκομείο με ραγέντα ανερύσματα σε πολύ μεγαλύτερη συχνότητα από τους υπόλοιπους ασθενείς.

Αναλύοντας των προφίλ αυτών των ασθενών οι ερευνητές βρήκαν ότι στις ηλικίες κάτω των 65 ετών, οι ασθενείς ήταν όλοι χρόνιοι καπνιστές με μέσω όρο ηλικίας γύρω στα 55,  ενώ στην ομάδα των ασθενών άνω των 65 δεν υπήρχαν καθόλου καπνιστές, αλλά ο μέσος όρος ηλικίας ήταν άνω των 70 ετών.

Οι νέες ομάδες υψηλού κινδύνου για ανεύρυσμα

Στην έρευνα αυτή εμφανίζονται νέοι καπνιστές άνω των 50 ετών, καθώς και ηλικιωμένοι ασθενείς άνω των 70 χωρίς ιστορικό καπνίσματος, ως δυο ομάδες που παρουσιάζουν υψηλό κίνδυνο εμφάνισης ανευρύσματος κοιλιακής αορτής και χρήζουν προληπτικού ελέγχου.

Στην πρώτη περίπτωση, το κάπνισμα ως ο πιο γνωστός και επιβεβαιωμένος παράγοντας κινδύνου, φαίνεται να επηρεάζει το τοίχωμα της αορτής σε πολύ νεότερες ηλικίες από ότι ήταν γνωστό μέχρι τώρα. Στη δεύτερη περίπτωση, η ηλικία άνω των 70 ετών, φαίνεται ότι οδηγεί σε σταδιακή «γήρανση» του τοιχώματος της αορτής και χωρίς να υπάρχει άλλος παράγοντας, οδηγεί από μόνη της σε διάταση του αγγείου.

Τι συστήνουμε;

Με βάση τα δεδομένα της έρευνας αυτής συστήνουμε επιπρόσθετα στα κριτήρια της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Καρδιολογίας, τον πρώτο προληπτικό έλεγχο για ανεύρυσμα της κοιλιακής αορτής από την ηλικία των 50 ετών σε χρόνιους καπνιστές και σε όλους τους ασθενείς άνω των 70 ετών ανεξαρτήτως ιστορικού καπνίσματος.

Συμπερασματικά

Με βάση νέα επιστημονικά δεδομένα, συμπεριλαμβάνονται στις ομάδες υψηλού κινδύνου για ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής, χρόνιοι καπνιστές μικρότερης ηλικίας και μεγαλύτερα άτομα χωρίς παράγοντες κινδύνου. Η πρόληψη και σε αυτές τις περιπτώσεις σώζει ζωές.

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΠΟ:

Carnevale Μ, et al. Εxtended screening guidelines for the diagnosis of abdominal aortic aneurysm. J Vasc Surg 2020;72:1917-26