• Η εμφάνιση κλινικής και υποκλινικής μυοκαρδίτιδος αφορά στο 20-30% των ασθενών με COVID-19.
  • Η μαγνητική τομογραφία καρδιάς είναι η πλέον ειδική εξέταση που πιστοποιεί τη διάγνωση.
  • Ασυμπτωματικοί ή ολιγοσυμπτωματικοί ενήλικες δεν χρειάζονται έλεγχο και επανέρχονται σε ήπια άσκηση σταδιακά 10 ημέρες, μετά από την πλήρη ύφεση όλων των συμπτωμάτων.
  • Σε ασθενείς με μυοκαρδίτιδα η αποχή από την άσκηση επεκτείνεται στους 3 με 6 μήνες και η επανένταξη επιτρέπεται εφόσον ο επανέλεγχος είναι φυσιολογικός.

Περισσότεροι από 100.000 Έλληνες γνωρίζουν ότι έχουν προσβληθεί από τον ιό COVID-19 και πολλαπλάσιος αριθμός συμπολιτών μας έχει προσβληθεί και δεν το γνωρίζει. 

Η προσβολή της καρδιάς αφορά περίπου στο 20-30% των ασθενών, κυρίως αυτών που χρειάζονται νοσηλεία. Η επίπτωση της καρδιακής βλάβης στους υπόλοιπους ασθενείς (που αποτελούν την πλειοψηφία) δεν είναι επακριβώς καθορισμένη, αλλά σίγουρα είναι υπαρκτή και χρήζει πρωτοκόλλου αντιμετώπισης. Προκύπτουν λοιπόν πολλαπλά ερωτήματα.

Πως διαπιστώνεται η προσβολή της καρδιάς στην οξεία φάση;

Σε ιδιαίτερα σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει θορυβώδης εικόνα οξέος εμφράγματος μυοκαρδίου με επακόλουθη καρδιακή ανεπάρκεια και ιδιαίτερα δυσχερή πρόγνωση. Σπάνια επίσης υπάρχει εικόνα οξείας μυοκαρδίτιδας με αντίστοιχα δυσμενή εξέλιξη. Συχνότερα, η προσβολή του μυοκαρδίου είναι υποκλινική και διαπιστώνεται από εξετάσεις αίματος, όπως η τροπονίνη, ενώ τα ευρήματα στο ηλεκτροκαρδιογράφημα και το υπερηχοκαρδιογράφημα είναι ελάχιστα. Η πλέον ειδική εξέταση που αποδεικνύει την μυοκαρδίτιδα είναι η μαγνητική τομογραφία καρδιάς.

Υπάρχει τρόπος αντιμετώπισης;

Στην οξεία φάση της νόσου υπάρχουν επιλογές στο πλαίσιο θεραπευτικών ερευνητικών πρωτοκόλλων που στοχεύουν στον περιορισμό της ανοσολογικής αντίδρασης, όπως η κολχικίνη και η ρεμντεσιβίρη. Στην επακόλουθη διαπίστωση υποκλινικής μυοκαρδίτιδας, η αντιμετώπιση αφορά στη διαχείριση της μυοκαρδίτιδος.

Ποια είναι η ενδεδειγμένη στρατηγική παρακολούθησης;

Εάν κάποιος είναι ασυμπτωματικός δεν χρειάζεται να υποβληθεί σε ειδικές εξετάσεις. Προσοχή χρειάζεται μόνο στην επανένταξη σε αθλητικές δραστηριότητες των ερασιτεχνών και επαγγελματιών αθλητών, όπως και των παιδιών που αθλούνται. Στο πλαίσιο αυτό δημοσιεύθηκαν πρόσφατα λεπτομερείς οδηγίες από το Αμερικάνικο Κολλέγιο Αθλημάτων και Άσκησης.

  • Παιδιά χωρίς κανένα σύμπτωμα επανέρχονται στην άσκηση σταδιακά μετά από 10 ημέρες. 
  • Παιδιά με ήπια συμπτώματα επανέρχονται σε ήπια άσκηση σταδιακά 10 ημέρες μετά από την πλήρη ύφεση όλων των συμπτωμάτων. 
  • Παιδιά που νοσηλεύθηκαν χρήζουν πλήρους καρδιολογικού ελέγχου κατά τη νοσηλεία. Εάν είναι όλα φυσιολογικά, επανέρχονται σε ήπια άσκηση σταδιακά 14 ημέρες μετά από την πλήρη ύφεση όλων των συμπτωμάτων. 
  • Ασυμπτωματικοί ή ολιγοσυμπτωματικοί ενήλικες επανέρχονται σε ήπια άσκηση σταδιακά 10 ημέρες μετά από την πλήρη ύφεση όλων των συμπτωμάτων, ενώ αν εμφανίσουν σε αίσθημα παλμών ή δύσπνοια πρέπει να συμβουλευθούν καρδιολόγο. 
  • Ενήλικες που νοσηλεύθηκαν χρήζουν πλήρους καρδιολογικού ελέγχου και ανάπαυση για 2-3 εβδομάδες εφόσον ο έλεγχος για μυοκαρδίτιδα είναι αρνητικός.

Πως αντιμετωπίζουμε τους ασθενείς που εμφανίζουν μυοκαρδίτιδα;

Έμφαση δίνεται στην ανίχνευση αρρυθμιών με holter ρυθμού και δοκιμασία κόπωσης, αλλά και στην εμφάνιση συμπτωμάτων (αίσθημα παλμών, συγκοπή). Η αποχή από την άσκηση επεκτείνεται στους 3 με 6 μήνες και η επανένταξη επιτρέπεται εφόσον ο επανέλεγχος (και με νέα μαγνητική καρδιάς) είναι καθησυχαστικός. 

Συμπερασματικά

 Η προσβολή της καρδιάς στο COVID-19 αφορά περίπου στο 20-30% των νοσηλευόμενων ασθενών, αλλά και σε σημαντικό ποσοστό των υπόλοιπων ασθενών. Επηρεάζεται σίγουρα η δυνατότητα στην άσκηση και πιθανολογείται η εμφάνιση αρρυθμιών. Η ασφαλής επανέναρξη των αθλητικών δραστηριοτήτων, ανεξαρτήτως επιπέδου έντασης και ηλικιών, πρέπει να γίνει με προσοχή και εφαρμόζοντας τις αντίστοιχες οδηγίες που αναδημοσιεύονται, όσο οι πληροφορίες και η γνώση επεκτείνεται.

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΠΟ:

  1. Puntmann  VO, Carerj  ML, Wieters  I,  et al.  Outcomes of cardiovascular magnetic resonance in patients recently recovered from coronavirus disease 2019 (COVID-19).   JAMA Cardiol. Published online July 27, 2020. 
  2. Kim JH, Levine BD, Phelan D, Emery MS, Martinez MW, Chung EH, Thompson PD, Baggish AL. Coronavirus Disease 2019 and the Athletic Heart: Emerging Perspectives on Pathology, Risks, and Return to Play. JAMA Cardiol. 2020 Oct 26. doi: 10.1001/jamacardio.2020.5890. Online ahead of print.PMID: 33104154
  3. Rajpal S, Tong MS, Borchers J, Zareba KM, Obarski TP, Simonetti OP, Daniels CJ. Cardiovascular Magnetic Resonance Findings in Competitive AthletesRecovering From COVID-19 Infection. JAMA Cardiol. 2020 Sep 11:e204916. doi: 10.1001/jamacardio.2020.4916. Online ahead of print.PMID: 32915194