• Light γαλακτοκομικά, γλυκά, αρτοσκευάσματα, μπισκότα, ροφήματα και πολλά άλλα προϊόντα έχουν κατακλείσει την αγορά.
  • Αποτελούν άλλο ένα σημαντικό εργαλείο στην προσπάθεια ισορροπημένης διατροφής και διαχείρισης του βάρους.
  • Τα δύο βασικά στοιχεία που μειώνονται στα light τρόφιμα είναι η ζάχαρη και τα λιπαρά, με στόχο να έχουμε προϊόντα με μειωμένες θερμίδες.
  • Πολλοί έχουμε την αντίληψη  ότι τα light  προϊόντα δεν έχουν θερμίδες και μπορούμε να καταναλώνουμε μεγάλες ποσότητες.

Συνήθως ο κόσμος όταν λέει ή χαρακτηρίζει ένα προϊόν light εννοεί:

Χαμηλό ή μηδενικό σε θερμίδες – Χαμηλό σε λιπαρά – Χαμηλό σε ζάχαρη – Μη παχυντικό.

Ποια τρόφιμα μπορούν να χαρακτηριστούν ως “light” με βάση τη νομοθεσία

Ένα τρόφιμο για να χαρακτηριστεί light πρέπει να είναι μειωμένο κατά τουλάχιστον  30% σε: ΘΕΡΜΙΔΕΣ , ή/ και ΛΙΠΑΡΑ, ή/ και ΣΑΚΧΑΡΑ.

Επιπρόσθετοι ορισμοί βάση ευρωπαϊκής νομοθεσίας:

Χαμηλή ενεργειακή αξία: <40 θερμίδες / 100 γρ στερεού τροφίμου ή <20 θερμίδες / 100 ml υγρού τροφίμου.

Χαμηλά λιπαρά: <3 γρ λιπαρών / 100 γρ στερεού τρόφιμου ή <1,5 γρ λιπαρών / 100 ml υγρού τροφίμου.

Χαμηλά σάκχαρα: <5 γρ σακχάρων / 100 γρ στερεού τρόφιμου ή 2,5 γρ σακχάρων / 100 ml υγρού τροφίμου

Για ποιους ανθρώπους είναι τα προϊόντα light χρήσιμα:

  • Άτομα σε προσπάθεια ελέγχου βάρους (απώλεια και διατήρηση).
  • Άτομα με διαβήτη ή άτομα που θέλουν να περιορίσουν των πρόσληψη απλών σακχάρων.
  • Άτομα με αυξημένα επίπεδα λιπιδίων αίματος, που θέλουν να μειώσουν την πρόσληψη κορεσμένων και trans λιπαρών.

Πως παράγονται τα light τρόφιμα

Στα γλυκίσματα, παγωτά, επιδόρπια και άλλα τρόφιμα με γλυκιά γεύση, η τυπική τεχνική που χρησιμοποιείται είναι η χρήση γλυκαντικών χωρίς θερμίδες (π.χ. στέβια, σουκραλόζη, ακεσουλφάμη, ασπαρτάμη) στη θέση της ζάχαρης.

Τα γλυκαντικά αυτά χρησιμοποιούνται σε ελάχιστες ποσότητες γιατί είναι εκατοντάδες φορές πιο γλυκά από τη ζάχαρη, οπότε με τη χρήση τους μειώνονται και οι συνολικές θερμίδες του τροφίμου. Φυσικά, με εξαίρεση κάποια ροφήματα ή τρόφιμα που περιέχουν πρακτικά μηδενικές θερμίδες, τα διάφορα στερεά τρόφιμα εξακολουθούν να περιέχουν άλλα συστατικά που παρέχουν θερμίδες.

Για παράδειγμα αλεύρι και λάδι σε ένα κέικ χωρίς ζάχαρη, βούτυρο κακάο στη σοκολάτα κτλ, οπότε δεν μηδενίζονται οι συνολικές τους θερμίδες, απλά είναι λιγότερες.

Σε ότι αφορά τα γαλακτοκομικά προϊόντα, το γάλα γίνεται «light» με φυσικό τρόπο. H διαδικασία διαχωρισμού των λιπαρών και αφαίρεσής τους, δεν απαιτεί χημική ή άλλη επεξεργασία, αλλά βασίζεται σε απλούστερη μέθοδο.

Τα λιπαρά διαχωρίζονται από το γάλα με την απλή μέθοδο της φυγοκέντρησης. Το γάλα μπαίνει σε μία φυγόκεντρο, η οποία μπορεί να διαχωρίζει τα συστατικά του με βάση την πυκνότητα. Επειδή τα λιπαρά είναι ελαφρύτερα από το υπόλοιπο αποβουτυρωμένο γάλα, ξεχωρίζουν από αυτό και αφαιρούνται γρήγορα. Το αποβουτυρωμένο γάλα που απομένει, είτε διατίθεται ως αποβουτυρωμένο γάλα, είτε χρησιμοποιείται για την παραγωγή άλλων προϊόντων με προσθήκη της απαραίτητης ποσότητας κρέμας γάλακτος.

Για να παραχθεί light τυρί, για παράδειγμα, χρησιμοποιείται γάλα από το οποίο έχουμε αφαιρέσει ποσότητα λιπαρών. Το πόσα λιπαρά θα αφαιρεθούν εξαρτάται από πολλές παραμέτρους (είδος γάλακτος, είδος τυριού, τελικό επιθυμητό ποσοστό λίπους, κλπ.). 

H αρνητική εικόνα των προιόντων light

Σχετικά πρόσφατες επιδημιολογικές μελέτες έδειξαν ότι υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα, δηλώνουν ότι καταναλώνουν τακτικότερα προϊόντα light, σε σχέση με άτομα φυσιολογικού βάρους.

Αυτό το αντικρουόμενο εύρημα οδήγησε μέρος της επιστημονικής κοινότητας αλλά και των καταναλωτών να αμφισβητήσει την χρησιμότητά τους στον έλεγχο του βάρους.

Οι δύο πιθανότερες εξηγήσεις αυτού του ευρήματος είναι αρχικά ότι τα υπέρβαρα/παχύσαρκα άτομα στην προσπάθεια να αδυνατίσουν καταναλώνουν συχνότερα light προϊόντα.

Η περισσότερο πειστική απάντηση είναι ότι συχνά τα υπέρβαρα/παχύσαρκα άτομα υποεκτιμώντας την περιεκτικότητα των προϊόντων αυτών σε θερμίδες, καταναλώνουν μεγαλύτερες ποσότητες από τη συνιστώμενη ποσότητα, ξεπερνώντας έτσι τις ενεργειακές τους ανάγκες.

Να θυμίσουμε ότι για να μπορεί ένα τρόφιμο να φέρει τον ισχυρισμό «light» θα πρέπει να είναι τουλάχιστον κατά 30% μειωμένο σε θερμίδες, ή/ και λιπαρά, ή/ και σάκχαρα.

Συνεπώς, για τα περισσότερα τρόφιμα η λέξη light δεν σημαίνει «καθόλου θερμίδες», αλλά ότι έχει λιγότερες θερμίδες σε σχέση με το κανονικό.

Ο χαρακτηρισμός ενός προϊόντος ως «ελαφρύ», «χαμηλό σε…», «Light» παραπέμπει τον καταναλωτή ή του προκαλεί το συνειρμό, ότι το προϊόν είναι χαμηλό σε ενέργεια και ζάχαρη και λιπαρά. Ωστόσο μπορεί ένα τρόφιμο να είναι χαμηλό σε λιπαρά αλλά να είναι πλούσιο σε ζάχαρη ή και το αντίστροφο.

Συμπερασματικά

Ο πιο απλός τρόπος για να ελέγξει ο καταναλωτής εάν ένα light προϊόν είναι κατάλληλο για τον ίδιο και τις ανάγκες του, είναι να συγκρίνει τις διατροφικές ετικέτες του κανονικού Vs του light τροφίμου. Το light προϊόν μπορεί να βοηθήσει τον συνειδητοποιημένο καταναλωτή στην προσπάθεια διαχείρισης βάρους. 

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΠΟ:

Pirozzo S, Summerbell C, Cameron C, Glasziou P. Should we recommend low-fat
diets for obesity? Obes Rev. 2003 May;4(2):83-90. doi: 10.1046/j.1467-
789x.2003.00099.x. Erratum in: Obes Rev. 2003 Aug;4(3):185. PMID: 12760443.

Wansink B, Chandon P. Can “Low-Fat” Nutrition Labels Lead to Obesity? Journal of
Marketing Research. 2006;43(4):605-617. doi:10.1509/jmkr.43.4.605