• Η παρουσία ερυθρών αιμοσφαιρίων στα ούρα ονομάζεται αιματουρία.
  • Δεν αποτελεί ασθένεια αλλά σύμπτωμα επικείμενης νόσου.
  • Το αίμα μπορεί να είναι ορατό κατά την ούρηση ή να ανιχνευθεί σε εξέταση ούρων.
  • Τις περισσότερες φορές οι αιτίες δεν είναι σοβαρές.
  • Το αίμα στα ούρα μπορεί να οφείλεται σε ουρολοίμωξη, πυελονεφρίτιδα, πέτρα στους νεφρούς, στην ουροδόχο κύστη και σε άλλα αίτια.

Όταν τα ερυθρά αιμοσφαίρια είναι σε μεγάλη ποσότητα ώστε το χρώμα των ούρων να είναι ερυθρό, η αιματουρία ονομάζεται μακροσκοπική ή εμφανής.

Αντίθετα όταν η ποσότητα των ερυθρών αιμοσφαιρίων είναι μικρή, τα ούρα διατηρούν το κίτρινο χρώμα τους και η αιματουρία καλείται μικροσκοπική ή αφανής.

Φυσιολογικά 1.000.000 ερυθρά αιμοσφαίρια αποβάλλονται ημερησίως με τα ούρα, αριθμός που αντιστοιχεί σε 1 με 3 ερυθρά αιμοσφαίρια κατά οπτικό πεδίο (κ.ο.π.) σε συνολική μεγέθυνση 400Χ ιζήματος φυγοκεντρημένων ούρων.

Η παρουσία στο αίμα πάνω από 3 ερυθρά αιμοσφαίρια κ.ο.π. είναι διάγνωση μικροσκοπικής αιματουρίας. Ο γιατρός θα πρέπει να διακρίνει την αιματουρία από την ουρηθροραγία, από την οποία εξέρχεται αίμα από την ουρήθρα την αιμοσφαιρινουρία, την αλκαπτονουρία, τις πορφυρινουρίες και τον ίκτερο.

Εάν η αιματουρία είναι μεγάλη μπορεί να προκαλέσει αιμοπήγματα, αφού το αίμα δεν προλαβαίνει να αραιωθεί με τα ούρα. Σε μεγάλες αιματουρίες μπορεί να προκληθεί απόφραξη από τα αιμοπήγματα νεοπλασμάτων του ουροποιητικού συστήματος.

Το χρώμα, η ύπαρξη πόνου ή όχι βοηθά στην διάγνωση της προέλευσης της αιματουρίας και της νόσου.

Ερυθρά αιμοσφαίρια στα ούρα από:

  • Καρκίνωμα νεφρικού παρεγχύματος.
  • Αιμαγγειώματα νεφρού.
  • Θηλώματα ή καρκινώματα της νεφρικής πυέλου και της κύστης.
  • Σε κακώσεις νεφρού (μετά από κάποιο ατύχημα, μετά από εγχειρήσεις) που επικοινωνούν με την αποχετευτική μοίρα.
  • Και σε πιο σπάνιες παθήσεις όπως σε πολυκυστικούς νεφρούς και την νόσο του Bourneville.

Συνηθισμένα αίτια αιματουρίας

  • Οι όγκοι του ουροποιητικού.
  • Η ουρολιθίαση.

 

Διάκριση μορφών αιματουρίας

1. Μικροσκοπική – Μακροσκοπική

Όταν η παρουσία του αίματος είναι εμφανής οι ασθενείς τρομοκρατούνται, θεωρώντας ότι έχουν χάσει μεγάλες ποσότητες αίματος. Αυτό πολλές φορές δεν ισχύει καθώς αρκούν 2-3 σταγόνες αίματος για να βάψουν μια λεκάνη με νερό.

Η διάκριση μικροσκοπικής-μακροσκοπικής αιματουρίας γίνεται με την χρήση ταινιών ούρων(urine sticks) ή με μικροσκόπηση.

2. Πρωτοπαθής – δευτεροπαθής

Η πρωτοπαθής αιματουρία σε πολλές περιπτώσεις προκαλεί πόνο,  π.χ. σε λιθιάσεις (πέτρες) του νεφρού, της ουρήθρας ή της ουροδόχου κύστης. Αντίθετα η δευτεροπαθής πολλές φορές είναι ανώδυνη π.χ. νεόπλασμα.

Αρχική – τελική

Αν τα ούρα περιέχουν ερυθροκύτταρα στην αρχή (δηλαδή αν είναι εξαρχής αιματηρά) τότε η αιματουρία χαρακτηρίζεται ως αρχική.

Αντίθετα αν περιέχουν στο τέλος τελική και ολική αν είναι καθόλη τη διάρκεια αιματηρά.

Αν η αιματουρία είναι αρχική προέρχεται από την ουρήθρα αν είναι τελική από την κύστη και αν είναι ολική από τους νεφρούς. Για την διάκριση αρχικής και τελικής αιματουρίας ο ασθενής συλλέγει τρία διαδοχικά δείγματα ούρων σε τρία διαφορετικά ουροδοχεία, τα οποία και αριθμεί.

Σπειραματική – μη σπειραματική αιματουρία

Η σπειραματική αιματουρία

Η σπειραματική αιματουρία προέρχεται από τα αγγειώδη σπειράματα των νεφρών.

Τα σημαντικότερα αίτια είναι:

  • Ανοσολογικά: όπως σακχαρώδης διαβήτης και υπέρταση.
  • Ιδιοπαθή: IgA νεφροπάθεια, εστιακή – τμηματική σπειραματοσκλήρυνση.
  • Δευτεροπαθή: συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, αιμολυτικό – ουραιμικό σύνδρομο.
  • Οικογενή: νόσος της λεπτής μεμβράνης, σύνδρομο Alport.

Η τελική διάκριση σπειραματικής – μη σπειραματικής αιματουρίας απαιτεί ανοσολογικό έλεγχο αλλά και νεφρική βιοψία. Η σπειραματική αιματουρία αφορά πρωτίστως τους νεφρολόγους, σε αντίθεση με τη μη σπειραματική αιματουρία που αφορά πρωτίστως τους ουρολόγους.

Η μη σπειραματική αιματουρία

Η μη σπειραματική αιματουρία αφορά την αιμορραγία σε κατώτερα τμήματα του ουροποιητικού συστήματος. 

Η διάκριση σπειραματικής και μη σπειραματικής αιματουρίας μπορεί να γίνει με κυτταρομετρία ροής, αλλά η μέθοδος αναφοράς είναι η μικροσκόπηση αντίθετης φάσης.

Αίτια της μη σπειραματικής αιματουρίας

  1. Λοιμώξεις του ουροποιητικού.
  •  Ουρολοίμωξη – κυστίτιδα.
  •  Πυελονεφρίτιδα.
  •  Προστατίτιδα.
  •  Ουρηθρίτιδα.
  •  Φυματίωση.
  1. Ανωμαλίες των νεφρικών σωληναρίων.
  2. Απόφραξη των ουροφόρων οδών.
  3. Κληρονομικές νόσοι των ουροφόρων σωληναρίων.
  • Δρεπανοκυτταρική αναιμία.
  • Πολυκυστική νόσος των νεφρών.
  • Νεφρός με σπογγώδη μυελό.

Παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη στην εκτίμηση της μακροσκοπικής αιματουρίας

  • Η διάκριση της αιματουρίας από παθήσεις όπως η αιμοσφαιρινουρία, ίκτερος πορφυρινουρίες, αλκαπτονουρία κ.α.
  • Η λήψη σκευασμάτων από τον ασθενή όπως φάρμακα (αντιφυματικά, καθαρτικά, φάρμακα καρδιοαγγειακών παθήσεων), αλλά και μερικών βιταμινών.
  • Η λήψη ορισμένων τροφών την προηγούμενη ημέρα (παντζάρια) ή γλυκών που καταναλώνουν κυρίως τα παιδιά και περιέχουν την χρωστική ροδαμίνη Β. 

Μέθοδοι ανίχνευσης αιματουρίας:

Επισκόπηση των ούρων

Στη μακροσκοπική αιματουρία τα ούρα έχουν κόκκινο ή ροζ ή καφέ βαθύ χρώμα.

Προσδιορισμός αιματουρίας με ταινία ούρων

Επίσης : Μέθοδος πυραμιδόνης, Μέθοδος υπεροξειδάσης, Μικροσκόπηση

Λήψη δείγματος ούρων

Ο προσδιορισμός του αίματος στα ούρα είναι προτιμότερο να γίνεται σε δείγμα ούρων δεύτερης πρωινής ούρησης.

Ο λόγος είναι να αποφευχθεί η αλλοίωση της μορφής των ερυθρών αιμοσφαιρίων, λόγω μακράς παραμονής στην ουροδόχο κύστης.

Συμπερασματικά

Το αίμα στα ούρα χρειάζεται να διερευνηθεί άμεσα ως σύμπτωμα, από ειδικό επιστήμονα.

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΠΟ:

  1. Tanagho E, J. McAninch J, Smith’s General Urology, Mc Graw Hill 2000.
  2. Harrison. Εσωτερική Παθολογία. Εκδόσεις Γ. Παρισιάνος 1998.
  3. Δημόπουλος Κ. Λοιμώξεις Ουροποιητικού. Ciprofloxacin Bayer 1995.
  4. Τσουφάκης Γ, Τζανέτου Κ. Διερεύνηση της αιματουρίας. Αρχεία Ελληνικής Ιατρικής 2000; 17(3):237-255.
  5. Κακλαμάνη Ν, Καμμά Α. Η Ανατομική του Ανθρώπου. Εκδόσεις Μ-EDITION 1998
  6. Καρκαλούσος Π. Η χημεία των ταχυδιαγνωστικών ταινιών ούρων. Έκδοση ΤΕΙ Αθηνών 2008.
  7. Μπουγάτσος Γ. Αξιολόγηση Εργαστηριακών Εξετάσεων της Λειτουργίας του Νεφρού. 11ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο 2005 της ΕΕΚΧ-ΚΒ.