• Το καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν το συχνότερο αίτιο θανάτου παγκοσμίως κατά τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, με βασικότερα το έμφραγμα του μυοκαρδίου και τα εγκεφαλικά επεισόδια.
  • Ως έμφραγμα του μυοκαρδίου ορίζεται η απότομη διακοπή παροχής οξυγονωμένου αίματος σε ένα τμήμα της καρδιάς, λόγω στένωσης ή απόφραξης μίας εκ των τριών στεφανιαίων αρτηριών.
  • Αναπόφευκτα οδηγεί σε νέκρωση αν δεν διορθωθεί εγκαίρως.
  • Σύμφωνα με έγκυρες μελέτες, με συγκεκριμένα “βήματα” στην αντιμετώπιση ενός σοβαρού εμφράγματος, μειώνονται οι πιθανότητες αναπηρίας και θανάτου.

Το έμφραγμα εκδηλώνεται ως πόνος στο στήθος (αίσθημα βάρους ή σφίξιμο), δύσπνοια, πόνο στο αριστερό άνω άκρο, εφίδρωση, ναυτία/έμετο, προλιποθυμικό ή λιποθυμικό επεισόδιο.

Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να εκδηλωθεί με αιμοδυναμική αστάθεια (καρδιογενή καταπληξία ή «shock»), καρδιακή ανακοπή ή ακόμα και θάνατο. Σε κάθε έμφραγμα βασικός στόχος είναι η διάνοιξη της ένοχης για το συμβάν στενωμένης αρτηρίας.

Στους ασθενείς όμως που παρουσιάζονται με χαμηλή αρτηριακή πίεση, δηλαδή βρίσκονται σε καρδιογενή καταπληξία, πρωταρχικός στόχος είναι η σταθεροποίησή τους αιμοδυναμικά και έτσι η διασφάλιση της ζωής τους.

Το 10% των ασθενών με οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου παρουσιάζονται σε κατάσταση καρδιογενούς καταπληξίας, με ιδιαίτερα μεγάλο ποσοστό θνησιμότητας. Ιστορικά αναφερόμενο, τη δεκαετία του 1970-80 το ποσοστό επιβίωσης των ασθενών με καρδιογενή καταπληξία ήταν 17%.

Με την εφαρμογή της πρωτογενούς αγγειοπλαστικής, το ποσοστό επιβίωσης των ασθενών αυτών αυξήθηκε στο 50% (3,4), αλλά παρέμεινε εκεί αμετάβλητο για πάνω από 30 χρόνια, έως την εμφάνιση των αντλιών υποστήριξης αριστερής κοιλίας.

Οι αντλίες αυτές είναι συσκευές υποβοήθησης της καρδιακής λειτουργίας, που αναλαμβάνουν την άντληση αίματος από την αριστερή κοιλία της καρδιάς και την προώθησή του στην αορτή, από όπου και διανέμεται σε όλο το σώμα.

Έτσι ο ασθενής σταθεροποιείται αιμοδυναμικά και διασφαλίζεται η ζωή του.

Με τη συνδυασμένη χρήση αυτών των συσκευών και της πρωτογενούς αγγειοπλαστικής έχει ανέλθει το ποσοστό επιβίωσης κοντά στο 80% (5,6).

Αφού σταθεροποιηθεί ο ασθενής προχωράμε στη διάνοιξη της ένοχης για το έμφραγμα αρτηρίας με «μπαλονάκι» και τοποθέτηση stent. Πολλοί όμως από τους ασθενείς έχουν και άλλες στενωμένες ή και αποφραγμένες αρτηρίες, εκτός από την ένοχη αρτηρία.

Τα νέα επιστημονικά δεδομένα για τα σοβαρά εμφράγματα

Η μελέτη COMPLETE που δημοσιεύτηκε το περιοδικό New England Journal of Medicine, έδειξε ότι στους ασθενείς με οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, η «ολική» επαναιμάτωση (συμπεριλαμβανόμενης της υπεύθυνης για το έμφραγμα αρτηρίας), μειώνει την θνησιμότητα από καρδιαγγειακά αίτια και την πιθανότητα νέου εμφράγματος του μυοκαρδίου κατά 26% σε βάθος τριών ετών.

Η «ολική» επαναιμάτωση πραγματοποιήθηκε εντός 4-6 εβδομάδων από την αρχική επέμβαση και περιελάμβανε όλες τις σοβαρές αθηρωματικές στενώσεις, ακόμα και τις χρόνιες ολικές αποφράξεις (όπου ο αυλός αποφράσσεται πλήρως, για διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών και δεν επιτρέπει τη διέλευση αίματος ορθόδρομα).

Για την διάνοιξη των χρονίων ολικών αποφράξεων απαιτείται η χρήση σύγχρονων υλικών, όπως μικροκαθετήρων, Ενδοστεφανιαίου Υπερήχου (Ιntravascular Ultrasound – IVUS) και συχνά  χρησιμοποιείται αθηρεκτομή (rotational atherectomy) και ενδοστεφανιαία λιθοτρυψία (shockwave balloon). 

Συμπερασματικά

Η αντιμετώπιση της στεφανιαίας νόσου στην πιο επείγουσα μορφή της που είναι το έμφραγμα, απαιτεί την χρήση νέων τεχνολογιών και υλικών, σε εξειδικευμένες δομές υγείας και Επεμβατικούς Καρδιολόγους που είναι εκπαιδευμένοι σε αυτά.

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΠΟ:

  1. https://www.who.int/health-topics/cardiovascular-diseases#tab=tab_1
  2. Scheidt S, Wilner G, Mueller H, et al. Intra-aortic balloon counterpulsation in cardiogenic shock. report of a co-operative clinical trial. N Engl J Med. 1973;288(19):979-84
  3. Lee L, Bates ER, Pitt B, et al. Percutaneous transluminal coronary angioplasty improves survival in acute myocardial infarction complicated by cardiogenic shock. Circulation. 1988;78(6):1345-51.
  4. Thiele H, Akin I, Sandri M et al. PCI strategies in patients with acute myocardial infarction and cardiogenic shock. N Engl J Med. 2017;377(25):2419-2432.
  5. Tehrani BN, Truesdell AG, Sherwood MW, et al. Standardized team-based care for cardiogenic shock. J Am Coll Cardiol. 2019;73(13):1659-1669
  6. Sawa Y. Japanese Circulation Society, Kyoto. 2020
  7. https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa1907775